İsviçre; yüksek alım gücü, ilaç, saat, makine ve gıda sektörleriyle Türk ihracatçılar için küçük ama değerli bir pazar. Tekstil, mobilya, gıda (kuru meyve, fındık, zeytinyağı), yapı malzemeleri ve otomotiv parçaları Türkiye'den İsviçre'ye düzenli olarak gidiyor. İsviçre'nin AB üyesi olmaması, sevkiyatın transit ticaret mantığıyla kurgulanmasını gerektirir: eşya AB'yi vergilendirilmeden geçer ve İsviçre sınırında ithal edilir. Bu rehberde Türkiye'den İsviçre'ye ticari yük ve parsiyel taşımacılığın belgelerini, transit işlemlerini, İsviçre'ye özgü vergi yapısını (ağırlık bazlı gümrük vergisi, %8,1 KDV, LSVA), süreleri ve sefer düzenini anlatıyoruz.
Transit Ticaret İşlemleri: T1 ile AB'yi Geçmek
- Türkiye ihracat beyannamesi Kapıkule'de kapatılır.
- T1 transit (Ortak Transit Sözleşmesi, NCTS) Türkiye'de açılır; teminat verilir; yük mühürlenir.
- Araç Bulgaristan – Sırbistan – Macaristan – Avusturya – Almanya (Basel) ya da Avusturya (St. Margrethen) ya da İtalya (Chiasso) üzerinden İsviçre sınırına gelir; AB'de vergilendirme olmaz.
- İsviçre sınır gümrüğünde T1 kapatılır ve İsviçre ithalat beyannamesi (e-dec / Passar) verilir.
- Vergiler ödenir ya da ithalatçının gümrük hesabından (ZAZ) tahsil edilir; yük serbest bırakılır.
İsviçre İsviçre–Türkiye ilişkisinde EFTA–Türkiye Serbest Ticaret Anlaşması geçerlidir: Türk menşeli sanayi ürünleri EUR.1 ya da fatura üzerinde menşe beyanıyla sıfır gümrük vergisiyle girer. A.TR İsviçre'de geçerli değildir; menşe belgesi gerekir.
İsviçre'ye Özgü Vergi ve Ücretler
| Kalem | Açıklama |
|---|---|
| Gümrük vergisi | İsviçre'de değer değil brüt ağırlık bazlıdır (CHF/100 kg). EUR.1 / menşe beyanı ile sanayi ürünlerinde %0. Tarım ürünlerinde kota ve oranlar değişir. |
| KDV | %8,1 (gıda ve bazı ürünlerde %2,6); mal bedeli + navlun + vergiler üzerinden. İthalatçı KDV mükellefiyse indirilir. |
| LSVA / RPLP | Ağır vasıta kilometre vergisi; İsviçre içi mesafeye göre; navluna dahil edilir. |
| Beyanname ücreti | İsviçre gümrük müşaviri hizmeti. |
Belgeler
- Ticari fatura (GTİP, Incoterms, alıcı UID numarası)
- Çeki listesi (brüt ağırlık önemli: vergi ağırlık bazlı)
- EUR.1 dolaşım belgesi ya da onaylanmış ihracatçı menşe beyanı
- İhracat beyannamesi (İhracatçı Birlikleri kaydı)
- CMR taşıma belgesi
- Ürüne özel: gıda için sağlık sertifikası ve İsviçre etiket mevzuatı (DE/FR/IT), makine için CE/uygunluk, ahşap ambalaj için ISPM-15
Parsiyel ve Komple Araç: Sefer Düzeni ve Süreler
| Model | Uygun yük | Süre | Çıkış |
|---|---|---|---|
| Parsiyel | 1-12 palet | 6-10 gün | Haftalık (Frankfurt üzerinden) |
| Komple araç | Tam tır | 5-7 gün | Talebe göre |
Sınır kapıları ticari işlemleri mesai saatlerinde yapar; İsviçre'de kamyonlar Pazar ve gece (22:00-05:00) hareket edemez. Sefer planı bu kısıtlara göre yapılır. Zürih, Basel, Bern, Cenevre, Lozan, Lugano ve St. Gallen'e dağıtım. İsviçre rotası sayfamızda güncel bilgi.
Hangi Sektörler?
- Gıda: kuru meyve, fındık, bakliyat, zeytinyağı, baharat (etiket ve sertifika desteği)
- Tekstil ve hazır giyim; ev tekstili
- Mobilya ve iç mimari projeleri (otel, restoran)
- Makine, yedek parça, metal işleme
- Yapı malzemeleri: doğal taş, seramik, alüminyum
- Fuar lojistiği: Basel (Baselworld dönemi, Swissbau), Cenevre (Palexpo), Zürih (Messe Zürich)
İsviçre'deki Alıcı İçin Hazırlık
İsviçre'ye düzenli ihracat yapacaksanız alıcınızın (ya da sizin) İsviçre tarafında şu altyapıya sahip olması süreci hızlandırır:
- UID numarası: İsviçre işletme kimlik numarası; ithalat beyannamesinde ithalatçı olarak yer alır.
- ZAZ hesabı: Gümrük vergisi ve KDV'nin nakit yerine merkezi hesaptan tahsil edilmesi; sınırda bekleme süresini kısaltır.
- KDV kaydı: İthalat KDV'sinin indirilebilmesi için alıcının İsviçre KDV mükellefi olması; yabancı satıcılar için Unterstellungserklärung Ausland ile DDP modelinde satıcı da ithalatçı olabilir.
- Onaylanmış ihracatçı: Türkiye'de düzenli ihracat yapanlar için fatura üzerinde menşe beyanı yetkisi; EUR.1 düzenleme zahmetini kaldırır.
Fuar Lojistiği: Basel, Cenevre, Zürih
İsviçre fuarlarına katılan Türk firmaları için stand malzemesi ve numune ürünler ATA Karnesi ile geçici ithalat kapsamında vergisiz girer ve fuar sonrası geri döner; satılacak ürünler ise normal ithalata tabidir. Fuar takvimine göre teslim penceresi planlanır, fuar alanına (Messe Basel, Palexpo, Messe Zürich) randevulu teslimat ve boş ambalajın depolanması hizmetleri sunulur. Fuar sonrası satılmayan ürünlerin Türkiye'ye dönüşü aynı ATA Karnesi ile yapılır.
Tehlikeli Madde ve Özel Yükler
ADR kapsamındaki ürünler (boya, kimyasal, aerosol, lityum pil) belgeli araç ve sürücüyle taşınır; İsviçre tünel geçişlerinde (Gotthard, San Bernardino) ADR sınıfına göre ek kısıtlamalar vardır. Gabari dışı makine ve iş makineleri için lowbed araç, güzergâh izinleri ve İsviçre'nin ağır vasıta kurallarına uygun planlama yapılır.
Maliyeti Belirleyen Faktörler
- Palet sayısı, hacim ve brüt ağırlık
- Alım ve teslim adresi; İsviçre içi mesafe (LSVA)
- Gümrük hizmetleri: ihracat beyannamesi, T1, İsviçre ithalat beyannamesi; DDP istenirse KDV ve temsilcilik
- Emtia sigortası (fatura değeri)
- Ek hizmetler: liftli araç, randevulu teslimat, depoda bekletme
Sık Yapılan Hatalar
- A.TR ile yola çıkmak — İsviçre'de geçersizdir; EUR.1 gerekir.
- Brüt ağırlığı eksik/yanlış beyan etmek — vergi ağırlık bazlı olduğundan düzeltme ve ceza riski.
- Gıda etiketini yalnızca İngilizce hazırlamak — İsviçre resmi dillerinden biri gerekir.
- Pazar/gece sürüş yasağını hesaba katmadan teslim tarihi vermek.
- Alıcının İsviçre ithalatçı kaydı (UID) ve KDV durumunu teyit etmemek.
Örnek Senaryo: Giresun'dan Zürih'e Fındık Sevkiyatı
Giresun'daki bir fındık işleme tesisi, Zürih'teki çikolata üreticisine 8 palet (6 ton) işlenmiş fındık gönderiyor. EUR.1 ve sağlık sertifikasıyla İstanbul'dan ihracat beyannamesi kapanıyor; T1 Türkiye'de açılıyor. Araç beşinci gün Basel/Weil am Rhein'da T1'i kapatıp e-dec beyanı veriyor; menşe sayesinde gümrük vergisi sıfır, KDV alıcının ZAZ hesabından tahsil ediliyor. Altıncı gün Zürih'teki fabrikaya randevulu teslimat.
Neden REG Transport?
- İsviçre'nin çift gümrük yapısında deneyim; T1 ve e-dec beyannamelerini biz yürütürüz.
- Kendi araç filosu; İstanbul, Gaziantep ve Frankfurt depolarında konsolidasyon.
- Şeffaf teklif (LSVA dahil), CMR + isteğe bağlı emtia sigortası, tek muhatap.
Sıkça Sorulan Sorular
Tek palet gönderebilir miyim?
Evet; haftalık parsiyel seferlerimizle.
İsviçre'ye yük kaç günde gider?
Parsiyelde 6-10 gün, komple araçta 5-7 gün.
DDP teslim mümkün mü?
Evet; ithalat temsilciliği ve KDV işlemleriyle vergiler dahil teslimat sunuyoruz.
İsviçre'den Türkiye'ye dönüş yükü alıyor musunuz?
Evet; makine, ilaç dışı kimya ve iade yükleri taşıyoruz.
Teklif Alın
Ürün bilgileri (GTİP, palet/koli, ölçü, brüt ağırlık) ve adreslerle teklif formunu doldurun; aynı gün yazılı teklif iletelim. Ayrıntılar: ticari eşya taşımacılığı, gümrükleme hizmetleri.
